logo

Gözlerine uykuyu haram sayanların yanından geliyorum ben

Modern çağda insan uyuşmak istiyor. ‘Anestezi rejimleri’ insanları ıstıraba karşı duyarsızlaştırıyor ve insanın yaşadığı hayattan bir şeyler öğrenmesini güçleştiriyor. Romantizm endüstrisi bizi aşk satarak uyuşturuyor, kozmetik endüstrisi beden satarak. Bir de bize mutluluk satan kendine yardım kitapları var. Yani mutluluk endüstrisi. Yabancılık ve yalnızlaşmanın ruhsal sıkıntıları tırmandırdığı bir çağda, her derde deva çözümleriyle mutluluk endüstrisi, sıkıntılarımıza çare bulduğunu iddia ediyor.

Ekonomik ve toplumsal baskıların, insanların derin kişilik değişimlerinden ve onlara basınç uygulayan toplumsal kuvvetleri anlayabilme imkânından mahrum bıraktığı bir çağda, kendine yardım kitapları, değişimin birkaç hamlede başarılabilir basit bir yönergesini sunuyor. Onlara göre kişisel değişim, neşe ve kurtuluş birkaç adımda başarılabilir! Kendine yardım kitaplarının fitilini ateşleyen şey, sıkıntılarımızın kökenine inebileceğimiz ve onların üstesinden gelebileceğimiz düşüncesi. İnsanların kimi zaman karmakarışık sorunlarına, basit ve gerçekçi olmayan çözümler içeren bu kabil kitaplar, kişisel değişim ve gelişimin birkaç formülle sağlanabileceğine dair yalancı bir vaatte bulunuyor ve bugüne dek pek çok danışanımdan dinlediğim üzere, ciddi bir hayal kırıklığına yol açıyorlar. Bu kitaplarda yer alan çağrılar, insan mutsuzluğunun politik ve toplumsal kökleri üzerine nadiren vurgu yapıyor ve daha çok mutsuzluğa basit sebepler buluyorlar. Elbette basit sebeplerin de basit reçeteleri oluyor. Elbette kendine yardım kitaplarının ölçülü bir üslupla yazılanları yok değil. Kimi insanlar da daha nitelikli bu ürünlerden istifade ediyor olabilir. Bu yazıda kendine yardım kitaplarının en bilinen örneğinden yola çıkarak bir söylem incelemesi yapmak istiyorum. Sözünü edeceğim kitap, sır yani The Secret.

Bu kitap da diğerleri gibi ıstırabınızın kaynağını bir tek basit sebebe indirgiyor. Eğer hayatınız yolunda gitmiyorsa bunun sebebi negatif düşünmektir! ‘Düşünceleriniz neredeyse her şeyin temel sebebidir ve siz ısrarlı düşüncelerle onu çağırmadıkça, başınıza bir musibet gelmez’. ‘Mevcut gerçeklik veya hayatınız, aklınızdan geçirdiğiniz düşüncelerin eseridir!’ Çekim yasası gereği, iyi şeyler düşünürsek iyi şeyler, kötü şeyler düşünürsek kötü şeyler başımıza gelir. Ne kadar da kolay değil mi?

Uyuşturan Kitaplar

Sebepler kadar çözümler de basittir artık: Kendinizi kainatla aynı safa yaslayın, ne istediğinizi bilin ve onu kainattan isteyin. Düşünce ve dilinizi, çekmek istediğiniz şeye ayarlayın. Arzu nesnenizin gelmekte olduğunu hissedin ve ona göre davranın. İşte bu her şeyin sırrıdır. Neşe, para, sağlık, ilişkiler ve daha istediğiniz pek çok şey size sınırsızca verilecektir. İste, inan, al.

The Secret, tıpkı Da Vinci Şifresi gibi paketlenip sunulur. Eskiler sırrın ne olduğunu biliyorlardı da bu sırrı kimseye vermeye yanaşmıyorlardı. The Secret, kâinatı büyük bir alışveriş merkezi gibi resmeder. İçinde istediğimiz mallarla dolu, satın almak için kuvvetli bir biçimde istememizin yeteceği, büyük bir alışveriş merkezi. Eyleme geçmenize, bir şeyler inşa etmenize, bir şeyleri düzeltmenize gerek yok. İsteyin yeter. Çekim varsayımı bize başlarına musibet ve belalar gelen çocuk veya yetişkinlerin, bu sıkıntılara olumsuz düşündükleri veya yeterince olumlu düşünemedikleri için maruz kaldıklarını söylemiş olur. Hayır ve şerrin Allah’tan geldiği, dünyanın bir sınanma yeri olduğu ve insanın ıstırap ve musibetlerle de olgunlaşabileceği yolundaki metafizik düşünce, modern faydacılık eliyle rafa kaldırılır.

Bu kitap da bütün kendine yardım kitaplarındaki formülü mündemiçtir. İlkin, insan mutsuzluğu ve başarısızlığı basit bir sebebe (yanlış düşünme) indirgenir. İkincisi, eldeki meselenin çözümü için hazmı kolay basit çözümler önerilir (olumlu düşünme ve çekim yasasına uygun yaşama) ve üçüncüsü, bu çözümleri sadakatle takip etmekle ulaşabileceğiniz baştan çıkarıcı vaatlerde bulunulur (sınırsız başarı, gençlik, aşk ve mutluluk). Geçmişin bilgelerinin sözleri, sanki bu kitapların varsayımlarını destekliyormuş gibi ardarda dizilir. Aslında yapılan, bilgece sözleri bağlamından kopartarak onları özgün anlamından arındırmaktan ibarettir. Mutluluk ve başarı orta sınıf kitap okurumun heveslerine uygun bir biçimde yeniden biçilir: Daha fazla zenginlik, daha çok toplumsal saygınlık, çekicilik ve daha çok arkadaş, daha çok nüfuz. Böylesi kazanımların başarı sayıldığı bir dünya için doğrusu güzel yemler. Toplumsal baskıları hafifletmeden, çaba harcamadan, kişiliğinizi esaslı bir dönüşüme uğratmadan çok az bir çabayla size başarı vaat edilmektedir.

Modern Toplumun Hızlı Temposuyla Uyumlu, Hızlı Bir Çözüm

İşin tuhafı bu kitapları okuyanlar kendi hayatları üzerine pek az kafa yorabilen insanlardır. Bir kitap onlara nasıl yaşamaları gerektiğini vaaz etmekte ve onları derin düşünce zahmetinden kurtarmaktadır. Kendine yardım kitapları, hayatın getirdiği sorunlar üzerine düşünme fırsatı bulamayan ama bu sorunları da kolay yoldan def etmek isteyen insanlar için biçilmiş kaftandır. Ancak bu kitaplar insan ıstırabının karmaşık doğasını bize anlatamıyor, çok satış ve çok para arzu ettikleri için, insani sıkıntıları aşırı basitleştiriyorlar. Bu yönleriyle de modern çağın güçlü uyuşturucuları arasında yerlerini alıyorlar.

Gönül Dergisi / Anestezi Çağı / Prof. Dr. Kemal Sayar

Hüzün vurur, yakar durur, bir an durmaksızın
Hazandadır gelmez yazım
Gönül yaram durmaz kanar, durmaz sensiz sızım
Firardayım gülmez yüzüm

Şimdi sensiz çok yalnızım
Kapındayım, umarsızım

Susma kalbim hakkı söyle
Hem söyle, hem kendin dinle
İnsanlık yangınlardayken
Susma kalbim, susma kalbim, susma kalbim
Hakkı söyle…

Zulüm vurur, yakar durur bütün mazlumları
Yıkar durur insanlığı
Gönül yaram durmaz kanar, sorar insanlara
Susan, duran insanlığı

Bana hayır diyenlere şükran duyuyorumhayatta kendim ne başardımsa onlar sayesinde başardım.” 

Albert Einstein.

Düzenim bozulur, hayatım alt üst olur diye endişe etme. Nereden biliyorsun hayatın altının üstünden daha iyi olmayacağını?” Şems-i Tebrizi.

Kara bulutlar gökyüzünden
Çekilmese bile
Umut güneşi hiçbir zaman
Görünmese yine

Bülbüllerin güllere
Sınırsız sevgisiyle
Yeniden coşsun gönüller
Aşk mevsiminde

Yine yeşersin filizler
Boy verip yeryüzüne
Kardelenler solmasınlar
Çekilmesinler özüne
Anaların sevinçten
Ağladığı o günde
Güvercinler konsunlar Pencerelere…

Oruç, otokontrolü ve sosyal dayanışmayı geliştiren bir ibadettir ve psikososyal açıdan insana iyi gelir. Oruç bildiğimiz gibi sadece yemeden, içmeden ve cinsellikten uzak kalmak değildir… İnananlar için yenilenme, “resetlenme” ve tabiri caizse bir “manevi detox” ayıdır Ramazan.

Oruç dayanışmayı ve aile bağlarını geliştirir. Ramazan’da daha fazla sadaka verilir, hayır yapılır. İftar daveti verir, yoksulları gözetir ve elimizdekini paylaşırız. Bu yönüyle bencilliğimizden arınmak, sahip olma arzumuza gem vurmak ve paylaşmak, toplumsal dayanışmayı güçlendirir.

Oruç süresince, iftar ve sahurları birlikte yapmaya çalıştığımızdan belki normalde birlikte yemek yiyemeyen ya da çok az birbirini gören aile fertleri bile aynı sofra etrafında birleşiyor. Çocuklar sevindiriliyor. Oruç bu yanıyla aile bağlarını da güçlendiren bir ibadettir.

Oruç otokontrolü güçlendirir

Oruçlu insan bir aylığına yaşam alışkanlıklarını değiştiriyor. Hayatındaki sorunlu yanları görme, gözden geçirme ve onarma fırsatı buluyor. Kişi isterse bu Ramazan ayını kendisi için bir “özeleştiri ve arınma” zamanına çevirebilir.

Oruç, kötü alışkanlıklardan arınmayı kolaylaştırıyor. Otokontrolü geliştiriyor. Ramazan ayında suç oranlarında düşüş görülmektedir. Hazzı erteleyebilmek, otokontrolün şartıdır ve hayatta uyum ve başarının temelidir. Dürtülerini, arzu ve isteklerini yönetmekte zorlanan insan, Ramazan’ı dürtü kontrolünü, kendine hâkim olmayı öğrenmek için bir fırsat olarak değerlendirebilir.

Dürtüsel, sabırsız ve aceleci insanın oruç tutması, beynin ön korteksini çalıştırır. Yani dayanıklılık, sabır, sebat, kendini frenleyebilmek gibi sinirsel devrelerimizi aktif kılar. Bu bölgeler, pratik yapıldıkça güçlenir. Başka bir deyişle Ramazan ayı ve oruç bizlere sabır ve dayanıklılık eğitimi verir.

Oruç kalkandır 

Bugün iletişim çağını yaşıyoruz. Gün içinde işleyip yararlanabileceğimizden –ve aslında ihtiyacımız olandan- çok daha fazla enformasyona maruz kalıyoruz. Bu enformasyon bombardımanından arınmak için oruç bir fırsattır. Mesela Hz. Muhammed de “oruç kalkandır” der. Cep telefonuna gelen sinyalleri kesen “jammer” misali, oruç tutmak da zihnimizi ve ruhumuzu işgal eden sinyalleri kesintiye uğratır.

Çoğumuzun ruhu bu haz ve hız arasında sıkışmış çağda yorgun düşüyor. Modern yaşamın getirdiği stresle başa çıkmakta zorlanıyoruz. Özümüze yabancılaşmaktan, ruhumuzun yorulduğundan, “kalbimizin sesini” duyamadığımızdan şikâyetçiyiz çoğumuz. Bu anlamda da oruç, “ruhumuzu dinleyip” içsel olarak dinlenme ve arınma zamanıdır.

Uzm. Psikolog Rukiye Karaköse

EŞREF ZİYA “SÖYLE İSTANBUL”

Bir umut ki, beklenir enginlerde,
Bir sevgi ki, açar gonca güllerde,
Bir damla şefkat olan gönüllerde,
Bir garip, bir öksüz, bir yetim ağlar.
****
Yüreğimde işte, işte şurada,
Bir garip, bir öksüz, bir yetim ağlar,
Bir sevgi ki, açar gonca güllerde,
Bir garip, bir öksüz, bir yetim ağlar.
****
Hasreti varlığa yoktur nasibi,
Güllerin üstünde bir şebnem gibi,
İçten riyasız tıpkı annem gibi,
Bir garip, bir öksüz, bir yetim ağlar.

Bir heyecan sardı beni yokluğun ateşinde
Öyle bir gönül bu gönül korku yoktur içinde
Yalnız bir ordu gibiyiz dağlar taşlar emrinde
Çıksa da soluklarımız düşlerin özleminde

Hep içimde var oluşun güç verir yüreğime
Davulların haber verir uçuşur gökyüzünde
Bir yürek koşar uzağa sözlere soluklara
Yiğitlerin sesi olmuş yürür yalnızlara

Gecem kamar yalnızlığa tutuşur ince ince
Sevdamız ulaşır sana kuşların ötüşünde
Çığlık olmuş yarınlara Yusufların sesinde
Yorgunluğum hayatımdır coşkunluğum sonsuza

Ne dualar etmişizdir gelsin diye yarimiz
O’na salat-ü selamla haberler göndermişiz
Ruhumuzun aynasında görmeyi özlemişiz
Dikenli yollar içinde özlemini çekmişiz

Özüm sana dönüktür Ya Muhammed Mustafa
Dudaklarım mühürlenmiş sevgilinin yolunda
Özüm sana dönüktür Ya Muhammed Mustafa
Dudaklarım mühürlenmiş sevgilinin yolunda

Bir fırtına gibi kalbim eser büyük ummana
Senin kutlu sevdanı yazdırırım çağlara
Bir fırtına gibi kalbim eser büyük ummana
Senin kutlu sevdanı yazdırırım çağlara

SÖYLE İSTANBUL

Yakışmıyor gözlerine kara bulutlar
Sen ağlarsan viran olur, biter umutlar
Yakışmıyor gözlerine kara bulutlar
Sen ağlarsan viran olur, biter umutlar

Sen üzülme, senin için bu gönlüm ağlar
Sevdalımsın İstanbul mahşere kadar
Sen üzülme, senin için bu gönlüm ağlar
Sevdalımsın İstanbul mahşere kadar

Sokakların dert küpü, yolların yorgun yine
Ne oldu sana böyle, söyle İstanbul, söyle
Yamaçlarında kar var, güllerin solgun yine
Kime dargınsın böyle, söyle İstanbul, söyle

ZAMAN

Kaybolur hayatın tarifsiz ahengi
Zaman bir tablodur düşer duvarlardan
Düşüncemi aşan gizli bir mimari
Yükselir sonsuzluk manzaralarından

Yaslasam başımı hatıralarıma
Bir şah damar gibi vuruyor hayaller
Vuslat bilemem ki hangi rüyalarda
Ayrılıktan şimdi üşür durur eller

Bir yağmur sonrası gurbetinde akşam
Ruhumun dinmeyen nedametleridir
Ağarmış saçımda eskiyen şu zaman
Sonsuza dökülen gizemli bir nehir

Bir terennüm olur ah dudaklarımda
Gönlümde vuslatı sürükleyen hicran
Rüzgardır içimi körükleyen sevda
Bir yağmur sonrası gurbetinde akşam

NE HALLERDEYİM

Bir sabah ayazında yaşlı gözlerim
Yalnızlık ortasında hep kederdeyim

Vuslat mı hasret mi ne hallerdeyim
Sevdamın kahrını çeker yüreğim
Varsa bir çaresi söyle bileyim
Umut yıkık, kalbim kırık, acı çeker yüreğim

Ağlıyor bahçelerde beyaz güllerim
Kapımda bekler oldu ölüm meleğim

Comments are closed.